De afgelopen week ben ik 1,2 kilo afgevallen….
De andere waardes waren helaas weer gestegen.

Wat een mogelijke verklaring daarvoor is, is dat ik vorige week helemaal relaxt op vakantie was, en ik deze afgelopen week weer volop in de (chronische) stress zat.
Dan ontregelt mijn insuline en cortisol weer……
Ik heb hieronder een heel interessant stuk over hoe stress je dik kan maken.
Het is niet altijd een geval van “eigen schuld. dikke bult” namelijk.
Het is heel belangrijk om een gezond stressniveau te hebben, waardoor je insuline en cortisol aanmaak en afbraak in balans blijft.
Stress kan je niet voorkomen, maar zinvol is het wel om te kijken naar hoe je ermee omgaat….

De stresscyclus
IMPULS – BESLISSING-ACTIE – RESULTAAT- EVALUATIE-
BELONING -RUST
Als je teruggaat naar prehistorische tijden en je je voorstelt dat je ergens
buiten je grotje ligt te zonnebaden en er verschijnt plotseling een hongerig
kijkende en kwijlende tijger uit het niets, dan wordt meteen je stressreactie
geactiveerd en de adrenaline stroomt door je heen. Eerst moet je heel snel
beslissen wat je wilt doen en dan heb je de fysieke kracht nodig om tot actie
over te gaan.
Deze stressreactie wordt vaak de ‘fight or flight’ reactie
genoemd, omdat dit in wezen de twee gebruikelijke opties zijn voor iemand
die zich in een levensbedreigende situatie bevindt. Wanneer je eenmaal één
van deze twee dingen hebt gedaan en hopelijk buiten gevaar bent, zul je je
rust moeten nemen.
Als de bedreiging voorbij is, zal je lichaam negatieve
symptomen, zoals pijn en vermoeidheid, afgeven om je erop te wijzen hoeveel
tijd je nodig hebt om te rusten en welke herstelwerkzaamheden er moeten
worden uitgevoerd.
Hoewel het letsel en het beroep op de energievoorraden
tijdens de stressreactie plaatsvonden, wilde je lichaam op dat moment je
aandacht daar niet op vestigen, omdat je toen je leven aan het redden was en
niet mocht worden afgeleid. We hebben allemaal wel eens gehoord van
mensen die een week nadat ze met pensioen gingen een hartaanval kregen of
misschien wordt jij wel altijd geveld door een virus wanneer je vakantie
begint.
Dit kan een gevolg zijn van de stressreactie die doelbewust problemen
maskeert, totdat het weet dat het lichaam veilig is. Zo kan het dus
voorkomen dat wanneer je je eenmaal gaat ontspannen, zich plotseling een
heel regiment van verschijnselen aandient die daarvoor onderdrukt werd
door de stressreactie.

Nogmaals terugblikkend op die prehistorische tijden, ligt het voor de hand
dat overleven toen de voornaamste zorg was. Als je een grotbewoner was die
werd achterna gezeten door bovengenoemde tijger, zou het niet zo moeilijk
zijn om een impuls te vinden, een beslissing te nemen, te handelen en -er
van uitgaande dat je erin slaagde om op tijd je grot te bereiken- je te
ontspannen. Misschien lijkt onze natuurlijke stressreactie wel meer in
overeenstemming te zijn met de eisen van de oertijd dan met de eisen die de
huidige wereld aan ons stelt, maar zij die er in deze tijd in slagen om te
overleven, zijn degenen die hiermee in de pas lopen.
Besluiteloze of inactieve
grotbewoners leefden niet erg lang en al word je dan niet regelmatig
geconfronteerd met roofdieren, je moet wel je lichaam op een effectieve
manier draaiende houden om een gezond leven te kunnen leiden.
Uiteindelijk is het de manier waarop je je lichaam gebruikt of misbruikt die
bepaalt hoe je fysiek en mentaal functioneert, dit hoeft niet per se iets te zijn
wat wordt bepaald door de moeilijkheidsgraad van de situatie waarin je
verkeert.

Chronische stress
Veel onderzoeken naar stress maken een verschil tussen acute stress
waaraan je vroeger voornamelijk blootgesteld werd (veroorzaakt door korte
termijn of acute stressoren) en chronische stress waarmee je nu over het
algemeen in aanraking komt (veroorzaakt door lange termijn of
herhaaldelijke stressoren).
Daarnaast kennen wij mensen niet alleen fysieke stressoren maar ook
psychologische, mentale, sociale en emotionele. Sommige daarvan zijn heel
concreet en werkelijk, zoals het betalen van je maandelijkse hypotheek,
terwijl andere puur ingebeeld zijn zoals de stressvolle ervaringen die je
mogelijkerwijs zou kunnen hebben met je baas, je collega’s, je kinderen of
wie dan ook. Niet alleen helpt ons complex systeem ons uit een heleboel
stresserende situaties maar het is ook in staat stresssituaties te creëren daar
waar ze nooit eerder bestaan hebben.
Chronische stress ontstaat onder meer door het regelmatig niet uitvoeren
van de gehele stresscyclus. Dat betekent dat je na zo’n ingrijpende
stressreactie je niet kunt gaan genieten van de beloning en de welverdiende
rust die je lichaam nodig heeft om te herstellen.
Ook vindt er geen evaluatie plaats waardoor je weer makkelijk de kans loopt
op een nieuwe stressituatie, waarbij je weer de stresscyclus niet afmaakt en
zo stapelen de resultaten van een stressreactie zich keer op keer op met als
gevolg een volledige aanslag op je lichamelijke en mentale conditie en een
burn-out op de loer.
Stress veroorzaakt een heel scala aan reacties in je lichaam die nodig zijn om
te overleven. Als je de mogelijkheid krijgt en/of creëert de stresscyclus in z’n
geheel af te maken, herstelt je lichaam zich vanzelf en leef je weer vrolijk
verder. Doe je dat regelmatig niet, dan blijft je lichaam in de veronderstelling
dat het nog steeds aan stress wordt blootgesteld en zal het ook de
bijbehorende overlevingsreacties blijven aanmaken. Deze reacties van het
lichaam zijn op zich gezond maar worden zeer ongezond en hinderlijk
wanneer ze eenvoudigweg niet ophouden en chronisch worden.
Een acute stresssituatie is vaak duidelijk herkenbaar, voor jezelf en voor je
omgeving. Je motivatie om iets te veranderen is dan groot wat weer resulteert
in het feit dat je ook daadwerkelijk iets onderneemt.
De zogenaamde sluimerende stresssituaties zijn dikwijls veel moeilijker
waarneembaar. Echter de effecten van deze situaties, ook wel genoemd ‘daily
hassles’, kunnen zich opeenstapelen en ervoor zorgen dat je lichaam
uiteindelijk in een staat komt waarin het continu de boodschap krijgt
cortisol aan te maken, met alle gevolgen van dien.
Op zich is stress dus niet ongezond maar een natuurlijke reactie van het
organisme dat je in leven houdt en behoedt voor een voortijdige en
ongewenste beëindiging. Maar wanneer wordt gezonde stress dan ongezond?
Dat is moeilijk te zeggen omdat er helaas geen stressmeter op de markt is die
precies kan aangeven wat ons stressniveau is en wanneer het tijd wordt om
maatregelen te nemen. Het is wel mogelijk de pols te voelen, de bloeddruk te
meten of de hoeveelheid adrenaline en cortisol in het bloed of de urine te
bepalen.
Vastgesteld is dat een hoger gehalte aan adrenaline duidt op gezonde stress
en dat bij ongezonde stress het bloed juist meer cortisol bevat. Bij langdurige
en oncontroleerbare stress gaat je lichaam vooral cortisol produceren.

Symptomen van chronische stress
Lichamelijke klachten
•chronische vermoeidheid
•slaapstoornissen
•minder zin in seks
•hartkloppingen en/of een onregelmatige hartslag
•hoge bloeddruk
•duizeligheid en dizzy zijn
•maag- en darmstoornissen
•hoofdpijn, spierpijn (vooral nek, schouder en rug)
•toename ademfrequentie en afname ademdiepte
•toename spierspanning
•toename adrenaline en cortisolproductie

Psychische en emotionele signalen
•rusteloosheid, gejaagdheid, gespannenheid
•snel geëmotioneerd, geïrriteerd zijn
•een gevoel van machteloosheid
•somberheid, depressie, lusteloosheid
•vergeetachtigheid
•faalangst en onzekerheid
•weinig zelfrespect
•denk- en concentratiestoornissen
•overzicht kwijt raken
Gedragsmatige uitingen
•uitbarstingen van agressie
•rusteloos gedrag
•paniekreacties
•vluchten en vermijden
•piekeren of malen
•slecht slapen, ‘s morgens niet uitgerust zijn
•isoleren van anderen/zich terugtrekken
•veranderingen in productiviteit (bv. op het werk)
•veel klagen, verwijten en zuchten
•verbittering en cynisme
•te veel eten, alcohol, roken of medicijngebruik
•sterk perfectionisme
•nergens meer van kunnen genieten

Cortisol, diabetes en overgewicht (hoe stress je dik kan maken)
Een sleutelrol in deze relatie wordt ingenomen door een ander hormoon;
insuline. De meeste mensen associëren dit hormoon met diabetes problemen
vanwege de belangrijke rol in het reguleren van de bloedsuikerspiegel.
Naast
deze belangrijke rol is insuline ook verantwoordelijk voor de vetopslag in de
vetcellen, de suikeropslag in de lever en spiercellen (zoals glycogeen) en de
aminozuren voor spieropbouw.
Door al deze gevarieerde acties denkt men
soms dat insuline een soort ‘opslaghormoon’ is omdat het het lichaam helpt
al deze bronnen van energie op te slaan op de juiste plek voor later gebruik.
Dat is fantastisch, maar het is precies het tegenovergestelde effect van wat
het lichaam ervaart gedurende een stressreactie – wanneer het hart en de
spieren heel veel energie nodig hebben en wel snel.
Eén van de eerste signalen die het lichaam geeft (via cortisol) tijdens periodes
van stress is: ‘Geen energieopslag!’
En dat betekent dat de cellen hun reactie
op het sein voor opslag van de insuline moeten stop zetten. Wanneer dat
gebeurt dan zijn de cellen in staat te switchen van een opslagmode
(anabolisch/opbouwend) naar een mode van afscheiding
(catabolisch/afbrekend).
Dat betekent dat vetcellen meer vet in het systeem
dumpen, levercellen meer glucose afgeven en spiercellen toestaan hun
proteïne af te breken om de nodige aminozuren te verschaffen.
Dat is
allemaal prima, als dit af en toe gedurende een korte periode gebeurt. Maar
wanneer de lichaamscellen de opslagrol van insuline regelmatig gedurende
een langere periode negeren, zoals bij chronische stress, kan dat leiden tot
insulineresistentie en de ontwikkeling van diabetes.
Stress maakt een mens in eerste instantie dik vanwege een hoge afscheiding
van cortisol samen met een verlaagde afscheiding van anabole hormonen
zoals DHEA en het groeihormoon.
Deze combinatie zorgt ervoor dat het lichaam vet opslaat en spiermassa afbreekt, de stofwisseling vertraagt en dat de eetlust toeneemt.
Het recept om een mens dikker te laten worden!
En dan zorgt stress er ook nog voor dat je minder calorieën verbrandt en dat
je ongemerkt meer koolhydraten gaat eten, wat je stressniveau vervolgens
weer laat stijgen. Enfin, de cirkel is weer rond!

20130720-125913.jpg

In eerste instantie vermindert je eetlust tijdens stress. Dat komt door het
hormoon CRH (corticotropin releasing hormone) dat in het beginstadium
vrijkomt. Dit hormoon wordt echter op de voet gevolgd door cortisol dat je
eetlust laat toenemen. Het CRH-niveau zakt vrijwel al na enkele seconden
maar daarentegen zakt het cortisolniveau pas na enkele uren, wat betekent
dat je nog lang na de stress behoorlijke trek hebt.
Op zich is dit natuurlijk uitstekend nadat je de benen uit het lijf gerend hebt
om die hongerige tijger te ontlopen, dan kan je wel wat extra energie in de
vorm van voedsel gebruiken.
Echter de stressvolle situaties waar we nu
dagelijks mee te maken hebben, kosten ons weinig tot geen energie; denk
maar eens aan het vast komen te zitten in een file of het verplichte etentje bij
je schoonmoeder.
Dus de gestimuleerde eetlust doet ons meer eten terwijl we
toch geen honger hebben en daarom kunnen we dik worden van stress.
Opvallend is dat het vet zich vooral opslaat rondom het middel, abdominaal
vet.
Bij mensen die lijden aan de ziekte van Cushing (een chronisch te hoge
cortisolspiegel, meestal veroorzaakt door een tumor) ziet men dat ook; de
romp wordt steeds dikker en dikker, er ontstaat een ‘stierennek’ en armen en
benen worden steeds dunner (afbraak van spierweefsel).
Onderzoekers zijn er nog niet uit waarom het stressvet zich vooral rondom
het middel concentreert.
Misschien zou de locatie iets te maken hebben met
het feit dat het vet direct beschikbaar moet zijn wanneer het lichaam snel
brandstof nodig heeft.
Vet dat op de buik zit kan op de één of andere manier sneller aan het bloed afgegeven worden dan vet dat opgeslagen zit in de
gebieden aan de buitenkant van het lichaam zoals dijen en billen.
Maar al is de oorzaak voor abdominaal vet nog steeds onduidelijk, de
gevolgen zijn dat zeer zeker niet. Ik kom daar later op terug.
De meeste mensen worden dikker naarmate ze ouder worden.
Opmerkelijk is dat wetenschappelijke studies uitwijzen dat de cortisolafgifte ook hoger
wordt gedurende het ouder worden (vooral na je veertigste) en dat een hoger
cortisolniveau onze gevoeligheid voor insuline laat verminderen en DHEA en
andere hormonen afbreekt.
Daarnaast is het zo dat we na ons twintigste zo’n half procent minder
calorieën verbruiken per jaar. Niet veel zou je zeggen? Het betekent dat je
rond je vijftigste 15 procent minder calorieën verbruikt! Wil je dus niet veel
dikker worden naarmate je leeftijd stijgt dan zal je erop moeten letten dat je
minder calorieën eet en dat je cortisol op peil blijft. Verderop in dit artikel
staan tips hoe dat aan te pakken.

Een ander probleem is dat gedurende een aanhoudende periode van stress
de stijgende cortisolspiegel een signaal geeft aan de vetcellen om zoveel
mogelijk vet op te slaan en deze opslag vast te houden. Dit betekent dat
stress het vermogen om vet te verbranden voor meer energie vermindert, wat
weer betekent dat mensen met een hoger stressniveau minder in staat zijn
om gewicht te verliezen. Daarnaast levert het volgen van een streng dieet ook
weer stress op en dus weer meer eetlust. De bekende cirkel wordt steeds
ronder en ronder.
Een ander onderzoek in de USA leverde het volgende op. Een groep van
verschillende mannen, van gemiddelde leeftijd, uit verschillende sociale
milieus (rijk en arm) is gedurende enige tijd bestudeerd op overgewicht. De
mannen die onderaan de sociaal-economische ladder stonden, hadden meer
last van overgewicht en een hoger cortisolniveau dan hun soortgenoten hoger
op de ladder. De onderzoekers concludeerden dat de stress behorend bij een
lage sociaal-economische status geassocieerd wordt met verhoogde cortisol
en met een duidelijk overgewicht.
Een ander onderzoek wijst uit: jonge vrouwen die heel rationeel een dieet
volgen, laten een hogere cortisolspiegel zien dan vrouwen die eigenlijk nooit
met lijnen bezig zijn. De eerste groep wordt toch dikker ondanks de vele
oefeningen en het strenge dieet, is dit niet triest?

Mocht je meer willen lezen over wat stress doet met je leven, dan kunt u HIER het volledige boekje gratis downloaden.

Op naar week 24….

Groetjes,

Helga

  Love it? Laat het mij weten!